Otyłość u dzieci

Specjaliści alarmują. Otyłość wśród dzieci jest coraz powszechniejszą chorobą cywilizacyjną XXI wieku. Na świecie ponad 1 miliard osób ma nadwagę. Również w Polsce ten problem jest coraz częściej spotykany. Według statystyk Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat trzykrotnie wzrosła liczba dzieci z nadwagą. W różnych rejonach Polski procent dzieci i młodzieży otyłej waha się od 2,5 do aż 12%. populacji w wieku rozwojowym - i wyraźnie widać tendencję zwyżkową.

Skąd się bierze otyłość?

Najczęstszą przyczyną nieprawidłowej masy ciała jest zbyt duża kaloryczność posiłków w stosunku do zapotrzebowania energetycznego organizmu. Jako główne czynniki warunkujące powstawanie otyłości wymienia się: czynniki genetyczne i czynniki środowiskowe.

W ostatnim dziesięcioleciu nastąpił duży postęp w poszukiwaniu genetycznych podstaw otyłości. Odkryto geny, które mogą powodować otyłość, ponieważ warunkują u ludzi indywidualny poziom poczucia sytości i wrażliwość na jedzenie. Bardzo duży wpływ na pojawienie się nadwagi u dziecka ma otyłość rodziców. Jeżeli obydwoje rodziców jest otyłych, to dwoje na troje dzieci będzie miało najprawdopodobniej problem z wagą. Na otyłość dziecka może mieć również wpływ sposób żywienia się matki w czasie ciąży.

Jednak przeważająca część środowiska lekarskiego uważa, że bardziej istotne są czynniki środowiskowe tj. utrwalony nieprawidłowy sposób żywienia, na który składa się przekarmianie, nieregularność spożywanych posiłków, podjadanie pomiędzy posiłkami oraz brak prawidłowo skomponowanej diety. Dodatkowo dzieci prowadzą obecnie bardziej stateczny tryb życia, spędzając w ciągu dnia wiele godzin przed komputerem lub telewizorem, często podjadając w trakcie słodkie i kaloryczne przekąski - zaniedbując tym samym wszelką aktywność fizyczną. Warto pamiętać, że takie nawyki utrwalone w dzieciństwie najczęściej pozostają na całe dorosłe życie.

Problemy związane z otyłością

Otyłość często jest przyczyną wielu problemów zdrowotnych i społecznych. Wiele otyłych dzieci jest w grupie podwyższonego ryzyka. Problemy, które mogą się pojawić w związku z otyłością to np. nieprawidłowości przeciążeniowe w układzie kostno-stawowym, które mogą prowadzić do deformacji szkieletu. Dodatkowo może wystąpić również nadciśnienie tętnicze lub upośledzenie tolerancji glukozy.

Problemy mogą się pojawić również w sferze emocjonalnej. Według badań u około 10% otyłych dzieci i młodzieży stwierdza się depresją, która spowodowana jest zaniżoną samooceną, brakiem akceptacji i poczucia własnej wartości. Często również pojawia się poczucie izolacji i odrzucenia przez grupę rówieśników.

Postępowanie

U otyłych dzieci zalecana jest zmiana przyzwyczajeń żywieniowych oraz zwiększenie aktywności fizycznej. Skuteczne leczenie otyłości dzieci powinno być wynikiem wspólnej pracy zespołu specjalistów: dietetyka, psychologa, pediatry, często również rehabilitanta. Bardzo ważna jest również postawa rodziców - zwłaszcza jeżeli sami się borykają z problemem z nadwagą. Najczęściej przejście na dietę jednego członka rodziny wpływa na zmianę żywienia całej rodziny np. powinny zostać ustalone regularne pory posiłków. U małych dzieci poniżej 7 roku życia nie jest zalecane wprowadzanie ograniczeń kalorycznych. Dieta polega raczej na modyfikacji składu posiłków i ograniczaniu zawartości tłuszczu w potrawach. Na talerzu pojawia się więcej warzyw, owoców i produktów zbożowych - w ten sposób dziecko spożywa więcej błonnika. Bardzo ważne jest również działanie edukacyjne, które ma na celu zmianę szkodliwych nawyków.

Leczenie otyłości, czy schorzeń z nią związanych pochłania co roku ogromne kwoty pieniędzy. Mimo ciągłego postępu w dziedzinie badań problemu otyłości, jej leczenie nadal nie przynosi oczekiwanych efektów.

W związku z tym wydaje się, że najbardziej efektywnym działaniem powinno być zapobieganie otyłości, czyli szeroko zakrojona akcja edukacyjna i prewencyjna.